Fiscal vs Tax Multiplier — Interactive Lab

Kéo MPC và tax rate (t) → xem 2 multiplier & balanced budget effect cập nhật theo thời gian thực · CFA L1 Topic 2: Economics

Tham số đầu vào

Tỷ lệ thu nhập biên dùng để tiêu (vs tiết kiệm). MPC cao → multiplier lớn.
Thuế suất biên trên thu nhập. t cao → leakage lớn → multiplier nhỏ hơn.
Presets:

Multiplier values

Fiscal Multiplier (G)

$\dfrac{1}{1 - \text{MPC}(1-t)}$
2.50
Chính phủ chi thêm $100 → GDP tăng $250

Tax Multiplier (T)

$\dfrac{\text{MPC}}{1 - \text{MPC}(1-t)}$
2.00
Chính phủ giảm thuế $100 → GDP tăng $200
Balanced budget
+0.50
Tăng G & T cùng $100 → GDP vẫn tăng $50 vì G multiplier > T multiplier. Đây là balanced budget multiplier — luôn dương khi MPC < 1.

Phân rã theo từng vòng (round-by-round)

Với cú hích ban đầu $100 — xem mỗi vòng đóng góp bao nhiêu vào GDP. Hệ số mỗi vòng = MPC × (1−t).

G stimulus (tăng chi tiêu $100) T stimulus (giảm thuế $100)
Vòng 1 của G = $100 (vào thẳng GDP). Vòng 1 của T = MPC × $100 (chỉ phần được tiêu).

Insight — tại sao tax multiplier luôn nhỏ hơn?

Hai công thức có cùng mẫu số $1 - \text{MPC}(1-t)$ — chỉ khác tử số: G multiplier có tử số 1, tax multiplier có tử số MPC.

Vì MPC < 1, tax multiplier luôn nhỏ hơn — phản ánh thực tế: khi chính phủ giảm thuế $1, dân chỉ tiêu MPC × $1 (phần còn lại tiết kiệm), còn khi chính phủ chi $1 thì cả $1 vào thẳng GDP.

📌 Câu hỏi CFA điển hình (Topic 2: Economics)
"Một chính phủ tăng chi tiêu và tăng thuế cùng một lượng (cân bằng ngân sách). Tác động lên AD sẽ là?"

Đáp án: AD tăng — vì G multiplier > T multiplier, hai hiệu ứng không triệt tiêu nhau. Trong setup hiện tại: tăng G $100 (+$250) − tăng T $100 (−$200) = net +$50.

Hai hiệu ứng cần thử trực tiếp

🎚️ Kéo MPC → 0.99 — Keynesian limit / liquidity trap
Fiscal multiplier vọt lên rất cao. Khi mọi người tiêu gần hết phần thu nhập tăng thêm (MPC ≈ 1), mỗi đồng chính phủ chi vào sẽ luân chuyển gần như vô tận trong nền kinh tế — vòng lan tỏa hầu như không bị rò rỉ.
📉 Kéo t lên cao (giữ MPC) — automatic stabilizer
Multiplier giảm. Thuế suất biên cao tạo leakage lớn ở mỗi vòng (MPC × (1−t) nhỏ đi), làm giảm độ phóng đại của cú sốc tài khóa — cả tích cực lẫn tiêu cực. Đây là automatic stabilizer effect: thuế lũy tiến tự động làm dịu chu kỳ kinh tế.