FSA · Module 3

Analyzing Balance Sheets

Cấu trúc BS (current/non-current), phân loại assets & liabilities, đo lường (historical cost vs fair value), marketable securities, goodwill, và các ratio thanh khoản/leverage cơ bản.

LOS 3.a current vs non-current LOS 3.b measurement bases LOS 3.c equity components LOS 3.d financial instruments LOS 3.e intangibles & goodwill LOS 3.f common-size & ratios

§1. Cấu trúc Balance Sheet

Balance Sheet (BS) = "Statement of Financial Position" — snapshot tại 1 thời điểm. Chia làm 3 phần: Assets, Liabilities, Equity. Luôn cân theo phương trình kế toán.

Assets = Liabilities + Owners' EquityPhương trình kế toán — luôn cân bằng

Layout điển hình BS — 3 phần

Current vs Non-current — quy tắc 1 năm

Current (≤ 1 năm)

Ngắn hạn — chuyển thành tiền/thanh toán trong 12 tháng hoặc chu kỳ KD

Current Assets: Cash, AR, Inventory, Prepaid
Current Liabilities: AP, Short-term debt, Accrued exp, Unearned rev

Non-current (> 1 năm)

Dài hạn

Non-current Assets: PP&E, Intangibles, Goodwill, LT investments
Non-current Liabilities: LT debt, Bonds, Pension obligations, Deferred tax

Working Capital = Current Assets − Current LiabilitiesVốn lưu động — đo thanh khoản ngắn hạn

§2. Measurement — Cách đo lường tài sản/nợ

Không phải mọi tài sản đều đo theo historical cost. Có nhiều cơ sở đo lường tùy loại.

Cơ sở đo lường	Định nghĩa	Áp dụng
Historical Cost Giá gốc	Giá mua ban đầu ± khấu hao/amortization	PP&E, Intangibles (thường), Inventory (một số)
Amortized Cost Giá gốc phân bổ	Cost − Amortization ± FX ± Impairment	Trái phiếu HTM (Held-to-Maturity), một số loans
Fair Value Giá trị hợp lý	Giá trao đổi giữa 2 bên "arm's length"	Trading securities, Derivatives, một số Investment properties
Current Cost Chi phí thay thế	Giá mua lại tài sản tương đương hôm nay	Ít dùng, chủ yếu inflation accounting
Present Value Giá trị hiện tại	Chiết khấu dòng tiền tương lai	Pension obligation, Long-term lease

§3. Current Assets — Chi tiết

Cash & Cash Equivalents

Định nghĩa

Highly liquid investments with original maturities ≤ 3 months.

Đầu tư có tính thanh khoản cao với thời hạn ban đầu ≤ 3 tháng. Bao gồm: tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn, T-bills ngắn hạn, commercial paper.

Accounts Receivable (Trade Receivables)

Định nghĩa

Amounts owed by customers for goods/services sold on credit.

Khoản khách hàng nợ do bán chịu. Trình bày net of allowance for doubtful accounts (trừ dự phòng nợ khó đòi).

Net AR = Gross AR − Allowance for Doubtful Accounts

Inventory

Nguyên tắc	IFRS	US GAAP
Đo lường	Lower of Cost or NRV	Lower of Cost or NRV (mới), trước là "Lower of Cost or Market"
Phương pháp	FIFO, Weighted Avg, Specific ID (LIFO CẤM)	FIFO, LIFO, Weighted Avg, Specific ID
Reversal write-down	ĐƯỢC PHÉP (khi NRV phục hồi)	KHÔNG cho phép reversal

§4. Non-Current Assets — Chi tiết

PP&E — Property, Plant & Equipment

Định nghĩa

Tangible assets used in operations, useful life > 1 year.

Tài sản hữu hình dùng trong hoạt động, useful life > 1 năm. Đo lường: Cost model (giá gốc − D&A − impairment) hoặc Revaluation model (fair value, IFRS cho phép, US GAAP KHÔNG).

Intangible Assets — Tài sản vô hình

Finite-life intangibles

Có thời hạn (patent, license)

Amortize đều đặn
Kiểm tra impairment khi có dấu hiệu

Indefinite-life intangibles

Vô thời hạn (thương hiệu, goodwill)

KHÔNG amortize
Kiểm tra impairment hàng năm

Nội bộ vs Mua ngoài — nguyên tắc quan trọng

Internally created intangibles (R&D, thương hiệu tự xây, phần mềm tự phát triển): thường EXPENSED ngay, KHÔNG capitalize (trừ vài ngoại lệ IFRS cho development phase).
Purchased intangibles (mua patent, mua bằng phát minh): CAPITALIZE — ghi thành tài sản trên BS.
Đây là lý do các công ty big-tech có ít intangibles trên BS mặc dù thương hiệu, R&D rất giá trị.

Goodwill — Lợi thế thương mại

Định nghĩa

Excess of purchase price over fair value of net identifiable assets acquired.

Chênh lệch giá mua − fair value của net identifiable assets khi thâu tóm công ty khác. Chỉ phát sinh trong M&A.

Goodwill = Purchase Price − FV of Net Identifiable AssetsChỉ có khi mua công ty khác

Goodwill — Điểm quan trọng

KHÔNG amortize — chỉ test impairment hàng năm.
Nếu impaired: giảm goodwill (asset ↓) và ghi expense (NI ↓).
Không thể đảo ngược impairment goodwill (cả IFRS lẫn US GAAP).
Analyst thường loại goodwill khỏi equity khi tính tangible book value.

§5. Marketable Securities — Chứng khoán đầu tư

Phân loại theo IFRS 9 (mô hình kinh doanh) và US GAAP (ý định nắm giữ). Cách hạch toán khác nhau ảnh hưởng NI vs OCI.

Loại	Đo lường	Gain/loss chưa realize đi đâu
Held-to-Maturity (HTM) Nắm đến đáo hạn — chỉ debt	Amortized cost	KHÔNG ghi (giữ nguyên giá gốc)
Trading (FVTPL) Chứng khoán KD ngắn hạn	Fair Value	Vào IS (Net Income)
Available-for-Sale / FVOCI (debt) Sẵn sàng bán	Fair Value	Vào OCI (không qua NI)
FVOCI (equity, IFRS) Cổ phiếu chọn ghi qua OCI	Fair Value	Vào OCI, khi bán KHÔNG reclassify sang IS

§6. Liabilities — Chi tiết

Current Liabilities

Accounts Payable

Nợ nhà cung cấp

Mua hàng chịu, chưa trả

Accrued Expenses

Chi phí phải trả

Đã phát sinh nhưng chưa trả (lương, lãi vay)

Unearned Revenue

Doanh thu chưa thực hiện

Nhận trước tiền, chưa cung cấp hàng/dịch vụ
Là LIABILITY, không phải revenue

Non-Current Liabilities

Long-term debt

Trái phiếu, khoản vay dài hạn. Ghi ở amortized cost (giá gốc + phân bổ discount/premium).

Deferred Tax Liability

Chênh lệch tạm thời giữa carrying value (kế toán) và tax base (thuế) → thuế sẽ phải trả trong tương lai.

Pension obligations, Long-term lease

Ghi ở present value của dòng tiền tương lai.

§7. Owners' Equity — Vốn chủ sở hữu

Thành phần	Ý nghĩa
Contributed / Paid-in Capital Vốn góp	Vốn cổ đông góp qua phát hành cổ phiếu (Common + Preferred + APIC)
Retained Earnings LN giữ lại	NI lũy kế − cổ tức đã trả
Treasury Stock Cổ phiếu quỹ	Cổ phiếu công ty đã mua lại (SỐ ÂM trong equity)
Accumulated OCI OCI lũy kế	Tổng cộng OCI qua các kỳ (FX, hedging, AFS gain/loss)
Non-controlling Interest Lợi ích của cổ đông không kiểm soát (Minority Interest)	Phần equity thuộc cổ đông thiểu số trong công ty con hợp nhất

§8. Common-Size BS & Ratios

Common-size BS: mỗi item chia cho Total Assets = %. So sánh cấu trúc tài sản/nợ giữa các công ty.

Liquidity ratios — Thanh khoản

Current Ratio

Tỷ số thanh toán hiện thời

CA / CL

> 1: đủ tài sản ngắn hạn
Càng cao càng thanh khoản

Quick Ratio (Acid-test)

Tỷ số thanh toán nhanh

(Cash + Mkt Sec + AR) / CL

Loại Inventory (khó thanh khoản)
Chặt hơn Current

Cash Ratio

Tỷ số thanh toán tiền mặt

(Cash + Mkt Sec) / CL

Chặt nhất
Chỉ tiền + tương đương

Solvency ratios — Đòn bẩy dài hạn

Debt-to-Equity

Total Debt / Total Equity

Đo cấu trúc vốn

Debt-to-Assets

Total Debt / Total Assets

% tài sản tài trợ bằng nợ

§9. Traps — bẫy đề

Trap 1 — Unearned Revenue là LIABILITY

Nhận trước tiền → nghĩa vụ cung cấp hàng/dịch vụ tương lai → là NỢ PHẢI TRẢ.
Sau khi giao hàng, chuyển từ liability → revenue trên IS.

Trap 2 — Treasury Stock là SỐ ÂM trong Equity

Mua lại cổ phiếu → giảm Cash (asset) và giảm Equity → Treasury stock hiển thị số âm.

Trap 3 — Goodwill KHÔNG amortize

Chỉ test impairment. Impairment KHÔNG thể đảo ngược.
Đề nói "khấu hao goodwill" → SAI.

Trap 4 — Internally-created intangibles

R&D, thương hiệu tự xây → thường EXPENSE ngay, không capitalize.
Chỉ intangible MUA từ ngoài mới capitalize.

Trap 5 — Revaluation model không có ở US GAAP

IFRS cho phép revalue PP&E lên fair value; US GAAP KHÔNG.
Under IFRS, revaluation gain vào OCI, revaluation loss vào IS (trừ khi đảo ngược gain trước).

Trap 6 — Inventory reversal

IFRS cho phép reversal write-down khi NRV phục hồi.
US GAAP KHÔNG cho phép.

§10. Keyword → chọn gì

Đề nói	Chọn	Vì sao
"As of December 31"	Balance Sheet	Snapshot 1 thời điểm
"Nhận trước 100 tiền từ khách hàng"	Unearned Revenue (Liability)	Nghĩa vụ tương lai — chưa phải revenue
"Chênh lệch giá mua − FV net assets"	Goodwill	Định nghĩa gốc
"Trái phiếu nắm đến đáo hạn"	HTM — amortized cost	Không mark-to-market
"Cổ phiếu đầu tư ngắn hạn KD"	Trading (FVTPL) — g/l vào IS	Cổ phiếu KD → gain/loss qua NI
"AFS bond gain chưa realize"	OCI (không qua NI)	AFS/FVOCI debt → OCI
"IFRS phương pháp kho bị cấm"	LIFO	IFRS chỉ FIFO, WA, Specific
"Reversal inventory write-down"	IFRS cho phép, US GAAP không	Điểm khác biệt cốt lõi
"R&D chi phí trong kỳ"	Expense ngay (không capitalize)	Internally created intangible
"Revaluation PP&E lên fair value"	Chỉ IFRS cho phép	US GAAP dùng cost model duy nhất
"Current − Inventory rồi / CL"	Quick ratio	Loại inventory ra

§1. Cấu trúc Balance Sheet

Current vs Non-current — quy tắc 1 năm

Current (≤ 1 năm)

Non-current (> 1 năm)

§2. Measurement — Cách đo lường tài sản/nợ

§3. Current Assets — Chi tiết

Cash & Cash Equivalents

Accounts Receivable (Trade Receivables)

Inventory

§4. Non-Current Assets — Chi tiết

PP&E — Property, Plant & Equipment

Intangible Assets — Tài sản vô hình

Finite-life intangibles

Indefinite-life intangibles

Goodwill — Lợi thế thương mại

§5. Marketable Securities — Chứng khoán đầu tư

§6. Liabilities — Chi tiết

Current Liabilities

Accounts Payable

Accrued Expenses

Unearned Revenue

Non-Current Liabilities

§7. Owners' Equity — Vốn chủ sở hữu

§8. Common-Size BS & Ratios

Liquidity ratios — Thanh khoản

Current Ratio

Quick Ratio (Acid-test)

Cash Ratio

Solvency ratios — Đòn bẩy dài hạn

Debt-to-Equity

Debt-to-Assets

§9. Traps — bẫy đề

§10. Keyword → chọn gì

§11. Quick Quiz — 7 câu