FSA · Module 9

Analysis of Income Taxes

Sự khác biệt giữa Accounting (BCTC) và Tax (khai thuế), temporary vs permanent differences, DTA/DTL, valuation allowance, effective vs statutory rate, và IFRS vs US GAAP.

LOS 9.a tax vs accounting LOS 9.b DTL vs DTA LOS 9.c temporary vs permanent LOS 9.d valuation allowance LOS 9.e effective tax rate LOS 9.f IFRS vs US GAAP

§1. Concept — 2 hệ thống song song

Công ty duy trì 2 bộ sổ song song: Accounting (theo IFRS/GAAP để lập BCTC) và Tax (theo luật thuế để khai thuế). Chênh lệch tạo ra Deferred Tax.

2 hệ thống — 2 kết quả khác nhau

Đối tượng: nhà đầu tư TAX (Khai thuế)• Theo luật thuế (cơ quan thuế)• Taxable Income → Taxes Payable (thực nộp)• Đo tài sản: Tax Base (TB)Đối tượng: cơ quan thuế

Các khái niệm cốt lõi

Khái niệm	Định nghĩa
Pretax Income LN kế toán trước thuế	Từ IS, theo IFRS/GAAP
Taxable Income TN chịu thuế	Theo luật thuế; ≠ pretax income
Income Tax Expense Chi phí thuế (báo cáo)	Trên IS = Taxes Payable ± ΔDTL/DTA
Taxes Payable Thuế thực nộp	Taxable income × Tax rate
Carrying Value (CV) Giá trị sổ sách	Giá trị asset/liab trên BCTC
Tax Base (TB) Cơ sở tính thuế	Giá trị asset/liab theo luật thuế

Income Tax Expense = Taxes Payable + ΔDTL − ΔDTAChi phí thuế báo cáo ≠ thuế thực nộp

§2. Temporary vs Permanent Differences

Temporary Differences

Chênh lệch tạm thời (sẽ đảo ngược)

Do timing khác nhau giữa acct và tax
Tạo ra DTA hoặc DTL
Cuối cùng sẽ triệt tiêu nhau
Ví dụ: khấu hao nhanh cho thuế

Permanent Differences

Chênh lệch vĩnh viễn (không đảo)

Do luật thuế đối xử khác mãi mãi
KHÔNG tạo DTA/DTL
Chỉ làm effective rate ≠ statutory rate
Ví dụ: interest municipal bonds (miễn thuế US), fines (không khấu trừ)

Ví dụ Permanent Differences

Không tạo DTA/DTL

Tax-exempt interest (municipal bond US): Acct có income, Tax không tính → làm ETR < statutory.
Fines, penalties: Acct có expense, Tax không cho khấu trừ → làm ETR > statutory.
Dividends received deduction (DRD): Tax cho phép trừ 1 phần div nhận → ETR < statutory.
Stock-based comp exceeding tax deduction.

§3. DTL — Deferred Tax Liability

Định nghĩa

Amount of income taxes payable in future periods due to taxable temporary differences.

Thuế phải trả trong tương lai do chênh lệch tạm thời chịu thuế. Xảy ra khi acct income > taxable income hiện tại → sẽ trả bù trong tương lai.

DTL xảy ra khi: CV of Asset > Tax Base hoặc CV of Liability < Tax Base→ Tương lai sẽ có thêm taxable income → trả thêm thuế

Ví dụ điển hình — Khấu hao:
Máy $10.000, Life 5 năm
Acct: straight-line → D&A = $2.000/năm
Tax: accelerated (MACRS) → D&A năm 1 = $3.500
Năm 1: Pretax income > Taxable income → trả ít thuế hơn hiện tại
Tương lai (khi Acct D&A > Tax D&A): sẽ trả bù → DTL.

§4. DTA — Deferred Tax Asset

Định nghĩa

Amount of income taxes recoverable in future periods due to deductible temporary differences or tax loss carryforwards.

Thuế được hoàn / khấu trừ trong tương lai do chênh lệch tạm thời khấu trừ hoặc lỗ mang sang. Xảy ra khi taxable income > acct income hiện tại → trả nhiều thuế bây giờ nhưng sẽ được lợi sau.

DTA xảy ra khi: CV of Asset < Tax Base hoặc CV of Liability > Tax Base→ Tương lai sẽ có thêm khấu trừ → trả ít thuế

Ví dụ — Warranty expense:
Acct: estimate warranty $500 khi bán → expense ngay (accrual)
Tax: chỉ trừ khi thực trả
Năm bán: Pretax income < Taxable income → trả nhiều thuế bây giờ
Tương lai (khi thực trả warranty): tax sẽ cho trừ → DTA.

Tổng hợp — Khi nào DTA/DTL

Item	CV vs TB	Loại	Ví dụ
Asset	CV > TB	DTL	Depreciation nhanh cho tax
Asset	CV < TB	DTA	Impairment (acct trừ, tax chưa)
Liability	CV > TB	DTA	Warranty accrual, unearned rev đã đánh thuế
Liability	CV < TB	DTL	Ít gặp

Ghi nhớ nhanh

DTL "future pay more" — hiện tại trả ít thuế, tương lai trả bù.
DTA "future pay less" — hiện tại trả nhiều thuế, tương lai được hoàn.

§5. Valuation Allowance — Đối với DTA

DTA chỉ có giá trị nếu công ty tương lai có đủ taxable income để tận dụng. Nếu không → phải giảm giá trị DTA qua valuation allowance.

Chuẩn	Cách xử lý
US GAAP	Ghi đầy đủ DTA, sau đó dùng valuation allowance (contra-asset) giảm nếu "more likely than not" (> 50%) DTA sẽ không được realize
IFRS	Chỉ ghi DTA khi "probable" (> 50%) sẽ realize được → KHÔNG dùng valuation allowance riêng

Signal cảnh báo

Valuation allowance TĂNG → công ty dự báo taxable income tương lai YẾU → tín hiệu xấu cho earnings.
Valuation allowance GIẢM → công ty tin sẽ có taxable income → tín hiệu tốt (nhưng có thể được dùng để "smooth" NI).

§6. Effective Tax Rate (ETR) vs Statutory Rate

Effective Tax Rate = Income Tax Expense / Pretax IncomeTừ IS

Statutory Rate = Luật quy định (VD 25%, 21% US, v.v.)

Vì sao ETR ≠ Statutory Rate?

Permanent differences: tax-exempt income (↓ ETR), fines (↑ ETR).
Khác biệt về jurisdiction: hoạt động ở nước có rate khác.
Change in tax rate: DTA/DTL đo lại theo rate mới.
Tax credits: R&D credit, foreign tax credit — giảm tax expense.
Change in valuation allowance (US GAAP).

Reconciliation — analyst cần đọc footnote

Ví dụ reconciliation:
Statutory rate 21%
State taxes +3%
Tax-exempt interest −2%
Foreign rate differ. −4%
R&D tax credit −1%
Change in val allow. +1%
Effective tax rate 18%

§7. Change in Tax Rate — Reassess DTL/DTA

DTL/DTA (new) = Temporary Diff × NEW tax rateGain/loss từ điều chỉnh → vào IS (income tax expense)

Ví dụ: DTL cũ $100 ở rate 25%. Chính phủ giảm rate còn 20%.
Temporary diff = $100 / 0.25 = $400
DTL mới = 400 × 0.20 = $80
Chênh lệch −$20 → giảm DTL, giảm tax expense $20 → tăng NI $20.

§8. IFRS vs US GAAP — Bảng tổng hợp

Vấn đề	IFRS (IAS 12)	US GAAP (ASC 740)
Ghi DTA	Chỉ khi "probable" sẽ realize	Ghi đầy đủ, dùng valuation allowance nếu > 50% không realize
Tax rate áp dụng	Substantively enacted (dự luật gần chắc thông qua)	Chỉ enacted (đã thông qua)
DTL & DTA classification	Tất cả là non-current	Tất cả là non-current (từ 2015)
Revaluation gain DTL	Ghi trực tiếp vào Equity/OCI (không qua IS)	N/A (không có revaluation model)
Uncertain tax positions	Best estimate hoặc weighted probability	2-step: recognize nếu >50% + measure "largest amount >50%"

§9. Traps — bẫy đề

Trap 1 — Depreciation nhanh cho tax → DTL

Tax D&A cao hơn Acct D&A hiện tại → tax paid ít hơn → sẽ trả bù → DTL.
Ngược lại (Acct D&A cao hơn Tax) → DTA. Nhưng ít gặp.

Trap 2 — Warranty accrual → DTA

Acct: expense estimate khi bán. Tax: chỉ trừ khi thực trả.
Hiện tại trả nhiều tax → sẽ được hoàn → DTA.

Trap 3 — Tax-exempt interest KHÔNG tạo DTL/DTA

Đây là permanent difference, chỉ làm ETR ≠ statutory.
Municipal bond interest (US) không chịu thuế mãi mãi.

Trap 4 — Change in tax rate: điều chỉnh DTL/DTA

Rate giảm → DTL giảm → tax expense giảm → NI TĂNG.
Rate tăng → DTL tăng → tax expense tăng → NI GIẢM.

Trap 5 — Valuation allowance chỉ US GAAP

IFRS không dùng valuation allowance — chỉ ghi DTA khi probable.
US GAAP dùng contra-asset (valuation allowance) để giảm DTA.

Trap 6 — Income Tax Expense ≠ Taxes Payable

Tax expense = Taxes payable + ΔDTL − ΔDTA.
Chỉ Taxes payable đi vào CFO (thuế thực nộp).

§10. Keyword → chọn gì

Đề nói	Chọn	Vì sao
"Khấu hao nhanh cho thuế"	DTL (temporary)	Hiện trả ít thuế, tương lai trả bù
"Warranty accrual (acct)"	DTA	Hiện trả nhiều thuế, tương lai được trừ
"Loss carryforward"	DTA	Sẽ dùng để giảm taxable income tương lai
"Interest municipal bond US"	Permanent diff — không DTL/DTA	Miễn thuế mãi mãi
"Fines không được khấu trừ"	Permanent diff	Không tạo DTA/DTL
"Valuation allowance tăng"	Cảnh báo taxable income tương lai yếu	Công ty không tin realize được DTA
"Tax rate giảm từ 25% → 20%"	DTL giảm, NI tăng (nếu có DTL)	Điều chỉnh DTL/DTA theo rate mới
"CV asset > Tax Base"	DTL	Công thức chuẩn
"CV liability > Tax Base"	DTA	Công thức chuẩn
"ETR của công ty hoạt động nhiều nước"	Thường ≠ statutory do jurisdiction khác	Foreign rate differ